Benedikti XVI

 Audienca e përgjithshme. Sheshi i Shen Pjetrit 11 Maj 2011 

Të dashur vëllezër e motra,

sot do të doja të vazhdoj të reflektoj mbi atë se si lutja dhe ndjenja fetare bëjnë pjesë në njeriun gjatë gjithë historisë së tij.

Ne jetojmë në një epokë në të cilën janë të dukshme shenjat e shekullarizmit. Hyjit duket se është zhdukur prej horizontit të shumë njerëzve ose është bërë një realitet ndaj të cilit mbeten mospërfillës. Por, në të njëjtën kohë, shohim shumë shenja që na tregojnë një rizgjim të ndjenjës fetare, një rizbulim të rëndësisë së Hyjit për jetën e njeriut, një nevojë përshpirtërie, për të kapërcyer një vizion thjesht horizontal, material të jetës njerëzore. Duke parë historinë e kohëve të fundit, ka dështuar parashikimi i atyre që, që në epokën e Iluminizmit, paralajmëronin zhdukjen e besimeve dhe lartësonin një arsye absolute, të shkëputur prej fesë, një arsye që do t’i dëbonte errësirat e dogmatizmave fetare dhe do ta shpërbënte “botën e të shenjtës”, duke ia kthyer njeriut lirinë e vet, dinjitetin e vet dhe autonominë e vet prej Hyjit. Përvoja e shekullit të kaluar, me dy Luftërat botërore tragjike, e ka vënë në krizë atë përparim që arsyeja autonome, njeriu pa Hyjin, dukej sikur mund ta garantonte.

Katekizmi i Kishës Katolike pohon: “Nëpërmjet krijimit Hyji e thërret çdo qenie prej asgjësë në ekzistencë... Edhe pasi e ka humbur përngjasimin me Hyjin për shkak të mëkatit, njeriu mbetet në shëmbëlltyrë të Krijuesit të vet. Ai e ruan dëshirën për atë që e thërret në ekzistencë. Të gjitha besimet e dëshmojnë këtë kërkim thelbësor nga ana e njerëzve” (nr. 2566). Mund të themi – siç kam treguar në katekezën e kaluar – se nuk ka pasur asnjë qytetërim të madh, që prej kohëve më të largëta deri në ditët tona, që të mos ketë qenë fetar.

Njeriu për nga natyra e vet është fetar, është homo religiosus siç është homo sapiens dhe homo faber: “dëshira për Hyjin – pohon përsëri Katekizmi – gjendet në zemrën e njeriut, sepse njeriu është krijuar prej Hyjit dhe për Hyjin” (nr. 27). Shëmbëlltyra e Krijuesit është e ngulitur në qenien e tij dhe ai ndien nevojën të gjejë një dritë për t’u dhënë përgjigje pyetjeve që i përkasin kuptimit të thellë të realitetit; përgjigje të cilën ai nuk mund ta gjejë në vetveten, në përparimin, në shkencën empirike. Homo religiosus nuk del në pah vetëm prej botërave të hershme, ai përshkon gjithë historinë e njerëzimit. Në lidhje me këtë, terreni i pasur i përvojës njerëzore ka parë të lindin forma të ndryshme të fetarisë, në përpjekjen për t’iu përgjigjur dëshirës për plotësi e lumturi, nevojës për shëlbim, kërkimit të kuptimit. Njeriu “digjital” ashtu si edhe ai i guvave, në përvojën fetare kërkon rrugët për të kapërcyer fundësinë e vet dhe për të siguruar aventurën e vet tokësore të përkohshme. Në fund të fundit, jeta pa një horizont transhendent nuk do të kishte një kuptim të plotë dhe lumturia, drejt të cilës priremi të gjithë, është e projektuar vetvetishëm drejt të ardhmes, në një të nesërme që ende duhet të kryhet. Koncili II i Vatikanit, në Deklaratën Nostra aetate, e ka theksuar këtë në mënyrë të përmbledhur: “Njerëzit presin prej besimeve të ndryshme përgjigjen ndaj enigmave të fshehta të gjendjes njerëzore, që dje ashtu si edhe sot e turbullojnë thellësisht zemrën e njeriut: natyra e njeriut [- kush jam unë? -], kuptimi dhe fundi i jetës sonë, e mira dhe mëkati, zanafilla dhe qëllimi i dhimbjes, rruga për të arritur lumturinë e vërtetë, vdekja, gjykimi dhe ndëshkimi pas vdekjes, së fundi, misteri i fundit dhe i patregueshëm që e rrethon ekzistencën tonë, nga ku ne e marrin zanafillën tonë dhe drejt të cilit priremi” (nr. 1). Njeriu e di se nuk mund t’i përgjigjet vetë nevojës së vet themelore për të kuptuar. Sado ta ketë gënjyer dhe ta gënjejë ende veten se është i vetëmjaftueshëm, ai bën përvojën e asaj se nuk i mjafton vetvetes. Ka nevojë t’i hapet tjetër gjëje, diçkaje ose dikujt, që mund t’i dhurojë atë që i mungon, duhet të dalë prej vetvetes drejt Atij që është në gjendje ta mbushë gjërësinë dhe thellësinë e dëshirës së tij.

Njeriu mban në vetvete një etje për pafundësinë, një mall për amshimin, një kërkim të bukurisë, një dëshirë dashurie, një nevojë për dritë e të vërtetë, që e shtyjnë drejt Absolutit; njeriu mban në vete dëshirën për Hyjin. Dhe njeriu, në njëfarë mënyre, e di se mund t’i drejtohet Hyjit, e di se mund t’i lutet. Shën Toma i Akuinit, njëri prej teologëve më të mëdhenj të historisë, e përkufizon lutjen “shprehje të dëshirës që njeriu ka për Hyjin”. Kjo tërheqje drejt Hyjit, që vetë Hyji e ka vënë në njeriun, është shpirti i lutjes, që vishet pastaj me shumë forma e modalitete sipas historisë, kohës, momentit, hirit dhe madje mëkatit të secilit lutës. Historia e njeriut, në të vërtetë, ka njohur forma të ndryshme të lutjes, sepse ai ka zhvilluar modalitete të ndryshme hapjeje ndaj Tjetrit, ndaj të Përtejmes, aq sa mund ta shohim lutjen si një përvojë të pranishme në çdo besim e kulturë.

Në të vërtetë, të dashur vëllezër e motra, siç kemi parë të mërkurën e kaluar, lutja nuk është e lidhur me një kontekst të veçantë, por gjendet në zemrën e çdo njeriu dhe të çdo qytetërimi. Natyrisht, kur flasim për lutjen si përvojë e njeriut si i tillë, e homo orans, është e nevojshme të mbajmë parasysh se ajo është një qëndrim i brendshëm, para se të jetë një seri praktikash dhe formulash, një mënyrë të qeni përballë Hyjit para se të jetë kryerje e akteve të kultit apo shqiptim i fjalëve. Lutja e ka qendrën e vet dhe rrënjët e veta në thellësinë më të madhe të njeriut; prandaj nuk deshifrohet lehtë dhe, për të njëjtën arsye, mund të jetë objekt keqkuptimi dhe mashtrimi. Edhe në këtë kuptim mund ta kuptojmë shprehjen: të lutesh është e vështirë. Në të vërtetë, lutja është vendi i posaçëm i dhurimit falas, i prirjes drejt të Padukshmit, të Papritshmit dhe të Patregueshmit. Prandaj, përvoja e lutjes është për të gjithë një sfidë, një “hir” që duhet kërkuar, një dhuratë e Atij të cilit i drejtohemi.

 Në lutje, në çdo epokë të historisë, njeriu e konsideron vetveten dhe situatën e vet përballë Hyjit, duke nisur prej Hyjit e në lidhje me Hyjin, dhe përjeton se është krijesë që ka nevojë për ndihmë, e paaftë ta sigurojë vetë plotësimin e ekzistencës së vet dhe të shpresës së vet. Filozofi Ludvig Uitgenshtajn kujtonte se “të lutesh do të thotë të ndiesh se kuptimi i botës është jashtë botës”. Në dinamikën e kësaj marrëdhënieje me atë që i jep kuptim ekzistencës, me Hyjin, lutja e ka njërën prej shprehjeve të veta tipike në gjestin e gjunjëzimit. Është një gjest që mban në vete një dykuptimësi rrënjësore: në të vërtetë, mund të jem i detyruar të gjunjëzohem – gjendje mjerimi dhe skllavërie –, por mund edhe të gjunjëzohem spontanisht, duke deklaruar kufizimin tim dhe, pra, duke deklaruar se kam nevojë për një Tjetër. Atij i deklaroj se jam i dobët, nevojtar, “mëkatar”. Në përvojën e lutjes krijesa njerëzore shpreh gjithë vetëdijen për vetveten, gjithçka që arrin të kuptojë prej ekzistencës së vet dhe, njëkohësisht, e drejton krejt vetveten nga Qenia përballë të cilës gjendet, e orienton shpirtin e vet nga ai Mister prej të cilit pret përmbushjen e dëshirave më të thella dhe ndihmën për të kapërcyer mjerimin e jetës së vet. Në këtë vështrim nga një Tjetër, në këtë drejtim “përtej” gjendet thelbi i lutjes, si përvojë e një realiteti që e kapërcen të ndjeshmen dhe kontingjenten.

Megjithatë, vetëm në Hyjin që zbulohet plotësohet krejtësisht kërkimi i njeriut. Lutja që është hapje dhe lartësim i zemrës drejt Hyjit, bëhet kështu marrëdhënie personale me Të. Edhe pse njeriu e harron Krijuesin e vet, Hyji i gjallë dhe i vërtetë nuk resht së thirruri i pari njeriun në takimin e mistershëm të lutjes. Sikurse pohon Katekizmi: “Ky hap dashurie i Hyjit besnik vjen gjithmonë i pari në lutje; hapi i njeriut është gjithmonë një përgjigje. Pak nga pak që Hyji zbulohet dhe ia zbulon njeriut vetveten, lutja duket si një thirrje e ndërsjellë, një ngjarje besëlidhjeje. Nëpërmjet fjalëve e akteve, kjo ngjarje e angazhon zemrën. Zbulohet gjatë gjithë historisë së shëlbimit” (nr. 2567).

Të dashur vëllezër e motra, le të mësojmë të rrimë më shumë para Hyjit, para Hyjit që është zbuluar në Jezu Krishtin, le të mësojmë ta njohim në heshtje, në thellësinë e vetvetes, zërin e tij që na thërret e na drejton në thellësinë e ekzistencës sonë, në burimin e jetës, në gurrën e shëlbimit, për të na bërë të shkojmë përtej kufirit të jetës sonë dhe t’i hapemi masës së Hyjit, marrëdhënies me Atë, që është Dashuri e Pafundme. Faleminderit.

 titujt kryesorë

webmaster