Benedikti XVI

 Audienca e përgjithshme. Sheshi i Shen Pjetrit 18 Maj 2011 

Të dashur vëllezër e motra,

në dy katekezat e mëparshme kemi reflektuar mbi lutjen si dukuri e gjithëmbarshme, që – megjithëse në forma të ndryshme – është e pranishme në kulturat e të gjitha kohëve. Ndërsa sot do të doja të filloj një itinerar biblik mbi këtë temë, që do të na prijë në thellimin e dialogut të besëlidhjes mes Hyjit e njeriut që e animon historinë e shëlbimit, deri në kulmin, në fjalën përfundimtare që është Jezu Krishti. Kjo ecje do të na bëjë të ndalemi në disa tekste të rëndësishme dhe figura paradigmatike të Besëlidhjes së Vjetër dhe asaj të Re. Do të jetë Abrahami, Patriarku i madh, ati i të gjithë besimtarëve (krh. Rom 4,11-12.16-17), ai që do të na japë një shembull të parë të lutjes, në episodin e ndërmjetësimit për qytetet e Sodomës e Gomorrës. Dhe do të doja t’ju ftoj edhe që të thelloni itinerarin që do të bëjmë në katekezat e ardhshme për të mësuar ta njohim më shumë Biblën, që shpresoj se e keni në shtëpitë tuaja, dhe, gjatë javës, të ndalemi për ta lexuar e medituar në lutje, për të njohur historinë e mrekullueshme të marrëdhënies mes Hyjit e njeriut, mes Hyjit që na komunikohet ne dhe njeriut që përgjigjet, që lutet.

Teksti i parë mbi të cilin duam të reflektojmë gjendet në kapitullin 18 të Librit të Zanafillës; tregohet se mbrapshtia e banorëve të Sodomës e Gomorrës kishte arritur kulmin, aq sa ta bënte të nevojshme një ndërhyrje të Hyjit për të bërë një akt drejtësie dhe për ta ndalur të keqen, duke i shkatërruar ato qytete. Këtu vendoset Abrahami me lutjen e tij të ndërmjetësimit. Hyji vendos t’i zbulojë atë që është duke ndodhur dhe e bën të njohë peshën e të keqes dhe pasojat e saj të tmerrshme, sepse Abrahami është i zgjedhuri i tij, i zgjedhur për t’u bërë një popull i madh dhe për të bërë të arrijë bekimi hyjnor në të gjithë botën. Misioni i tij është një mision shëlbimi, që duhet t’i përgjigjet mëkatit që e ka pushtuar realitetin e njeriut; nëpërmjet tij Zoti dëshiron ta kthejë njerëzimin në fe, në dëgjesë, në drejtësi. Dhe tani, ky mik i Hyjit i hapet realitetit dhe nevojës së botës, lutet për ata që janë gati për t’u ndëshkuar dhe kërkon që të shpëtojnë.

Abrahami e shtron menjëherë problemin në gjithë peshën e tij, dhe i thotë Zotit:  “Vërtet se bashkë me fajtorin do ta shfarosësh edhe të drejtin? Nëse në qytet do të jenë rastësisht pesëdhjetë të drejtë, vërtet do ta shfarosësh atë vend dhe nuk do ta falësh për shkak të atyre pesëdhjetë të drejtëve që do të jenë në të? Larg qoftë prej teje që ta shfarosësh të drejtin bashkë me të mbrapshtin? A do të barazosh të drejtin me fajtorin? Larg teje! A thua se Gjykatësi i mbarë botës nuk do ta shtjerë në veprim drejtësinë?” (rr. 23-25). Me këto fjalë, me guxim të madh, Abrahami vë para Hyjit nevojën për ta shmangur drejtësinë e përgjithshme: nëse qyteti është fajtor, është e drejtë të dënohet krimi i tij dhe të jepet ndëshkimi, por – pohon Patriarku i madh – do të ishte e padrejtë të dënoheshin pa dallim të gjithë banorët. Nëse në qytet ka shumë të pafajshëm, këta nuk mund të trajtohen njësoj si fajtorët. Hyji, që është një gjykatës i drejtë, nuk mund të veprojë kështu, i thotë Abrahami me të drejtë Hyjit.

Por, nëse e lexojmë me më shumë vëmendje tekstin, kuptojmë se kërkesa e Abrahamit është edhe më serioze dhe e thellë, sepse nuk kufizohet të kërkojë shpëtimin për të pafajshmit. Abrahami kërkon faljen për gjithë qytetin dhe e bën këtë duke i bërë thirrje drejtësisë së Hyjit; në të vërtetë, i thotë Zotit: “Vërtet do ta shfarosësh atë vend dhe nuk do ta falësh për shkak të atyre pesëdhjetë të drejtëve që do të jenë në të?” (rr. 24b). Duke bërë kështu, paraqet një ide të re drejtësie: jo atë që kufizohet t’i ndëshkojë fajtorët, siç bëjnë njerëzit, por një drejtësi të ndryshme, hyjnore, që kërkon të mirën dhe e krijon atë nëpërmjet faljes që e shndërron mëkatarin, e kthen dhe e shpëton. Pra, me lutjen e vet, Abrahami nuk kërkon një drejtësi thjesht retributive, por një ndërhyrje shpëtimi që, duke mbajtur parasysh të pafajshmit, i liron prej fajit edhe fajtorët, duke i falur ata. Mendimi i Abrahamit, që duket gati paradoksal, mund të përmblidhet kështu: natyrisht, nuk mund të trajtohen të pafajshmit si fajtorët, kjo do të ishte e padrejtë, ndërsa duhet të trajtohen fajtorët si të pafajshmit, duke vënë në jetë një drejtësi “superiore”, duke u dhënë atyre një mundësi shpëtimi, sepse nëse keqbërësit e pranojnë faljen e Hyjit dhe e rrëfejnë fajin duke lejuar që të shpëtohen, nuk do të vazhdojnë më ta bëjnë të keqen, do të bëhen edhe ata të drejtë, pa pasur më nevojë që të ndëshkohen.

Kjo është pasuria e drejtësisë që Abrahami shpreh në ndërmjetësimin e tij, një kërkesë që bazohet në sigurinë se Zoti është i mëshirshëm. Abrahami nuk i kërkon Hyjit një gjë të kundërt me thelbin e tij, troket në derën e zemrës së Hyjit duke e njohur vullnetin e tij të vërtetë. Sigurisht, Sodoma është një qytet i madh, pesëdhjetë të drejtë duken pak gjë, por drejtësia e Hyjit dhe falja e tij a nuk janë shfaqja e forcës së të mirës, edhe pse duket më e vogël dhe më e dobët se e keqja? Shkatërrimi i Sodomës duhej ta ndalte të keqen e pranishme në qytet, por Abrahami e di se Hyji ka mënyra të tjera për ta ndalur përhapjen e të keqes. Është falja ajo që e ndërpret spiralen e mëkatit, dhe Abrahami, në dialogun e vet me Hyjin, pikërisht kësaj i bën thirrje. Dhe kur Zoti pranon ta falë qytetin nëse aty do të gjejë pesëdhjetë të drejtë, lutja e tij e ndërmjetësimit fillon të zbresë drejt thellësive të mëshirës hyjnore. Abrahami – siç kujtojmë – bën që të pakësohet në mënyrë progresive numri i të pafajshëmve të nevojshëm për shpëtim: nëse nuk do të jenë pesëdhjetë, mund të mjaftojnë dyzet e pesë, e pastaj edhe më poshtë, deri në dhjetë, duke vazhduar me përgjërimin e tij, që bëhet gati i patrembur në këmbënguljen e vet: “Po qe se atje do të jenë dyzet... tridhjetë... njëzet... dhjetë” (krh. rr. 29.30.31.32). E sa më i vogël të bëhet numri, aq më e madhe zbulohet dhe shfaqet mëshira e Hyjit, që e dëgjon me durim lutjen, e pranon dhe përsërit çdo përgjërim: “do ta fal, ... nuk do ta shfaros” (krh. rr. 26.28.29.30.31.32).

Kështu, me ndërmjetësinë e Abrahamit, Sodoma do të mund të shpëtojë, nëse në të do të gjenden qoftë edhe vetëm dhjetë të pafajshëm. Kjo është fuqia e lutjes. Sepse nëpërmjet ndërmjetësimit, lutjes drejtuar Hyjit për shpëtimin e të tjerëve, shfaqet dhe shprehet dëshira për shpëtim që Hyji ushqen gjithmonë ndaj njeriut mëkatar. Në të vërtetë, e keqja nuk mund të pranohet, duhet të tregohet e të shkatërrohet nëpërmjet ndëshkimit: shkatërrimi i Sodomës kishte pikërisht këtë funksion. Por Zoti nuk e do vdekjen e mëkatarit, por do që të kthehet e të jetojë (krh. Ez 18,23; 33,11); dëshira e tij është të falë, të shpëtojë, të japë jetën, ta shndërrojë të keqen në të mirë. Kështu, pikërisht kjo dëshirë hyjnore, në lutje, bëhet dëshirë e njeriut dhe shprehet nëpërmjet fjalëve të ndërmjetësimit. Me përgjërimin e vet, Abrahami i jep zërin e vet, por edhe zemrën e vet vullnetit hyjnor: dëshira e Hyjit është mëshira, dashuria dhe vullneti i shpëtimit, dhe kjo dëshirë e Hyjit ka gjetur në Abrahamin dhe në lutjen e tij mundësinë që të shfaqet në mënyrë konkrete brenda historisë së njerëzve, për të qenë e pranishme aty ku ka nevojë për hirin. Me zërin e lutjes së vet, Abrahami është duke i dhënë zë dëshirës së Hyjit, që nuk është ajo që ta shkatërrojë, por ta shpëtojë Sodomën, t’i japë jetë mëkatarit të kthyer.

Pikërisht këtë do Zoti, dhe dialogu i tij me Abrahamin është një shfaqje e zgjatur dhe e qartë e dashurisë së tij të mëshirshme. Nevoja për të gjetur njerëz të drejtë brenda qytetit bëhet gjithnjë e më pak kërkuese dhe në fund do të mjaftojnë dhjetë për ta shpëtuar tërësinë e popullsisë. Se për çfarë arsyeje Abrahami ndalet në dhjetë, kjo nuk thuhet në tekst. Ndoshta është një numër që tregon bërthamën më të vogël bashkësiore (edhe sot, dhjetë persona janë quorum-i i nevojshëm për lutjen publike hebraike). Sidoqoftë, bëhet fjalë për një numër të vogël, një pjesëz të vogël të të mirës prej të cilës duhet nisur për të shpëtuar nga një e keqe e madhe. Por as dhjetë të drejtë nuk gjendeshin në Sodomë e Gomorrë, dhe qytetet u shkatërruan. Një shkatërrim paradoksalisht i dëshmuar si i nevojshëm pikërisht prej lutjes së ndërmjetësimit të Abrahamit. Sepse pikërisht ajo lutje e ka nxjerrë në pah vullnetin shpëtimtar të Hyjit: Zoti ishte i gatshëm të falte, dëshironte ta bënte këtë, por qytetet ishin të mbyllura në një të keqe totalizuese dhe paralizuese, pa pasur qoftë edhe pak të pafajshëm nga ku të nisej për ta shndërruar të keqen në të mirë. Sepse është pikërisht kjo ecja e shpëtimit që edhe Abrahami kërkonte: të shpëtosh nuk do të thotë thjesht t’i ikësh ndëshkimit, por të lirohesh prej të keqes që banon në ty. Nuk është ndëshkimi ai që duhet të zhduket, por mëkati, ai refuzim i Hyjit dhe i dashurisë që bart në vetvete ndëshkimin. Profeti Jeremia do t’i thotë popullit kryengritës: “Po të dënon fajësia jote, po të ndëshkon cubnia jote! Dije e shih sa gjë e keqe dhe sa gjë e hidhur është të kesh lënë Zotin, Hyjin tënd” (Jer 2,19). Pikërisht prej kësaj gjëje të keqe e të hidhur Zoti dëshiron ta shpëtojë njeriun duke e liruar prej mëkatit. Por, pra, duhet një shndërrim nga brenda, një pikë e të mirës, një fillim prej të cilit të niset për ta shndërruar të keqen në të mirë, urrejtjen në dashuri, hakmarrjen në falje. Prandaj të drejtët duhet të jenë brenda qytetit, dhe Abrahami vazhdimisht përsërit: “nëse në qytet do të jenë...”. “Në”: pikërisht brenda realitetit të sëmurë duhet të gjendet ai syth të mire që mund të shërojë e të rijapë jetën. Është një fjalë që na drejtohet edhe ne: që në qytetet tona të gjendet sythi i të mirës; që të bëjmë gjithçka është e mundur në mënyrë që të mos jenë vetëm dhjetë të drejtët, për t’i bërë realisht të jetojnë e të mbijetojnë qytetet tona dhe të shpëtojmë prej kësaj gjëje të hidhur të brendshme që është mungesa e Hyjit. Dhe në realitetin e sëmurë të Sodomës e Gomorrës ai syth i të mirës nuk gjendej.

Por mëshira e Hyjit në historinë e popullit të vet zgjerohet edhe më tej. Nëse për ta shpëtuar Sodomën shërbenin dhjetë të drejtë, profeti Jeremia do të thotë, në emër të të Gjithëpushtetshmit, se mjafton vetëm një i drejtë për ta shpëtuar Jeruzalemin: “Enduni udhëve të Rusalemit, vëreni mirë edhe shikoni, kërkoni në sheshet e tij, a mund ta gjeni një njeri të vetëm, një njeri që e zbaton të drejtën, që kërkon të jetë besnik, vetë qytetin do ta fal” (5,1). Numri ka zbritur përsëri, mirësia e Hyjit shfaqet edhe më e madhe. E megjithatë, kjo ende nuk mjafton, mëshira e begatshme e Hyjit nuk gjen përgjigjen e të mirës që kërkon, dhe Jeruzalemi bie nën rrethimin e armikut. Do të duhet që vetë Hyji të bëhet ai i drejtë. dhe ky është misteri i Mishërimit: për të garantuar një të drejtë Ai vetë bëhet njeri. I drejti do të gjendet gjithmonë sepse është Ai: por duhet që vetë Hyji të bëhet ai i drejtë. Dashuria e pafundme dhe befasuese hyjnore do të shfaqet plotësisht kur Biri i Hyjit do të bëhet njeri, i Drejti  përfundimtar, i Pafajshmi i përsosur, që do t’i sjellë shëlbimin botës mbarë duke vdekur në kryq, duke falur e duke ndërmjetësuar për ata që “nuk dinë çfarë bëjnë” (Lk 23,34). Atëherë lutja e çdo njeriu do të gjejë përgjigjen, atëherë çdo ndërmjetësim i yni do të përmbushet plotësisht.

Të dashur vëllezër e motra, përgjërimi i Abrahamit, atit tonë në fe, le të na mësojë t’ia hapim gjithnjë e më shumë zemrën mëshirës së begatshme të Hyjit, që në lutjen e përditshme të dimë të dëshirojmë shpëtimin e njerëzimit dhe ta kërkojmë atë me këmbëngulje e me besim në Zotin që është i madh në dashuri. Faleminderit.

 titujt kryesorë

webmaster