PERKUJTIME DHE SHPRESE

    Sa përkujtime në këtë vizitë të Benediktit XVI në Republikën Çeke, vizita e katërt e një Pape në kombin ku të krishterët janë një pakicë dhe ku 66% e popullsisë e shpall veten si ateiste apo, ndoshta, agnostike. Është një udhëtim që bëhet në prag të kremtimeve për 20 vjetorin e rënies së Murit të Berlinit, të ribashkimit të dy “Gjermanive”, të ardhjes së demokracisë në këto kombe një herë e një kohë nën ndikimin e Moskës; është një udhëtim që përkujton 20 vjetorin e vizitës së parë të një Pape, Gjon Palit II, në Republikën Çeko-sllovake, ende të bashkuar. Kjo vizitë na kujton se kanë kaluar 10 vjet pas Sinodit të dytë të Evropës – tetor 1999 – që vijonte reflektimet e nisura qysh prej vitit 1991 të kumtuara nga papa Vojtila në Velehrad në prill të vitit 1990, pas rënies së Murit të Berlinit.

Dhe është pikërisht përkujtimi, që shërben si sfond i vizitës që Benedikti XVI e vë nën shenjën e shpresës. Përkujtim i atyre rrënjëve të krishtera të Evropës që nuk mund të harrohen: në një kontinent që vazhdon t’i nënshtrohet shumë ndryshimeve, edhe në Vende si Republika Çeke ku ekziston “një tranzicion i vështirë, por prodhues, drejt strukturave politike më pjesëmarrëse”, sot janë duke u bërë, nën forma të ndryshme, “përpjekje që kanë prirje ta mënjanojnë ndikimin e krishterimit në jetën publike”, ndonjëherë duke pohuar se “mësimet e saj janë të dëmshme për të mirën e shoqërisë”.

Nëse Papa Vojtila fliste për një Evropë të bashkuar nga Atlantiku deri në Urale, e aftë për të marrë frymë me dy mushkëri – Kishat Perëndimore dhe Lindore – dhe për ta ndërtuar të ardhmen e saj mbi rrënjë të përbashkëta të krishtera, papa Benedikti XVI jo vetëm i bën të vetat këto pohime, por shkon përtej duke thënë se nuk është aspak e vërtetë se rrënjët e krishtera “janë fishkur prej kohësh: përkundrazi, ato vazhdojnë, në mënyrë të dobët, por në të njëjtën kohë pjellore, për t’i dhënë Kontinentit mbështetjen shpirtërore dhe morale që mundëson krijimin e një dialogu domethënës me persona të kulturave dhe të religjioneve të ndryshme”.

Kur Evropa vihet në dëgjim të historisë së Krishterimit, pohon përsëri Papa, “dëgjon vetë historinë e saj: nocionet e saj të drejtësisë, të lirisë dhe të përgjegjësisë sociale, së bashku me institucionet kulturore dhe juridike të caktuara për t’i mbrojtur këto ide dhe për t’ua përçuar brezave të ardhshëm, janë të plazmuara nga trashëgimia e saj e krishterë”. Një përkujtim i të kaluarës, që “gjallëron aspiratat e saj për të ardhmen”.

Për këtë thotë Papa, në Meshën e kremtuar në Brno në sheshin përpara aeroportit, kur njerëzit e largojnë Hyjin nga horizonti i tyre, nga zgjedhjet dhe nga veprimet e tyre, mund të arrijnë deri tek ato “absurditete” që “përvoja e historisë tregon”. Janë të pranishëm rreth 40 kardinalë e ipeshkij, është edhe arqipeshkvi i Vjenës, Schönborn, i Krakovisë, Dzieisz, ipeshkvijtë e Kishave të ritit lindor, rreth një mijë meshtarë në kremtimet që u bënë në kryeqytetin e Moravisë. Papa u kujton se “nuk është e lehtë të ndërtosh një shoqëri të frymëzuar nga vlerat e të mirës, të drejtësisë dhe të vëllazërisë, sepse qenia njerëzore është e lirë dhe liria e tij mbetet e brishtë. Atëherë liria duhet të fitohet vazhdimisht për të mirën dhe për kërkimin jo të lehtë të sistemeve të drejta për gjërat njerëzore është një detyrë që i përket të gjitha breznive”.

Janë të pranishëm të rinj dhe të rritur, shumë prej të cilëve të veshur me kostume popullore; Mesha kremtohet përpara një turme të madhe, me persona të ardhur nga Polonia, Austria, Gjermania, Sllovakia. Papa u prit me tingullin e këmbanave të Kështjellës gotike të Spilbergut, atë të “Burgjet e mia” të Silvio Pellico-s; në kujtim të tij mbi altar është vënë statuja e çmueshme e Virgjërës Mari të Turanit, që, sipas traditës, është sjellë në Moravinë e Madhe nga Cirili e Metodi apostuj, ungjillëzues të popujve sllavë.

Përkujtim dhe shpresë. Republika Çeke pohon Papa, është duke jetuar “një gjendje kulturore që paraqes shpesh një sfidë rrënjësore për fenë dhe, pra, edhe për shpresën. Në fakt si feja ashtu edhe shpresa, në epokën moderne, kanë pësuar një si zhvendosje, sepse janë kyçur në planin privat dhe ultraterren, ndërsa në jetën konkrete dhe publike është përhapur besimi në përparimin shkencor dhe ekonomik”. por ky përparim, kujton Papa Benedikti, është “i dyvlershëm”, hap “mundësi të mire së bashku me perspektiva negative”. Njeriu “ka nevojë të lirohet nga mungesat materiale, por duhet të shpëtohet, dhe më thellë, nga të këqijat që mundojnë shpirtin”. Dhe ja ku është shpresa, “shpresa e qëndrueshme”: Krishti. “Këtu, ashtu si edhe tjetërkund, në shekujt e kaluar shumë vetë kanë vuajtur për t’i qëndruar besnikë Ungjillit dhe nuk e kanë humbur shpresën; shumë vetë janë flijuar për t’i ridhënë dinjitet njeriut dhe liri popujve, duke gjetur në bashkëngjitjen bujare me Krishtin forcën për të ndërtuar një njerëzim të ri. E megjithatë në shoqërinë e sotme, ku shumë forma varfërie lindin nga izolimi, nga të gjenit jo të dashur, nga mospranimi i Hyjit dhe nga një mbyllje zanafillore tragjike e njeriut që mendon se mund t’i mjaftojë vetvetes, ose që është thjeshtë një fakt pa kuptim dhe kalimtar; në këtë botën tonë, që tjetërsohet kur i besohet projekteve vetëm njerëzore, pasi vetëm Krishti mund të jetë shpresa jonë e sigurt”.

Përkujtim dhe shpresë. Është e vështirë të besosh se kanë kaluar vetëm 20 vjet nga rënia e regjimeve të mëparshme. Shumë shpresa kishin filluar të lindnin. Liria e rifituar dukej një tokë pjellore mbi të cilën mund të rriteshin breznitë e reja në një klimë pjesëmarrjeje më të madhe. Në këtë periudhë, “të krishterët janë bashkuar me njerëz të tjerë vullnetmirë për të ndihmuar në krijimin e një rendi politik të drejtë dhe për t’u angazhuar sërish në dialogun për të hapur udhë të reja drejt mirëkuptimit të ndërsjellë, bashkëpunimit për të arritur paqen dhe përparimit të së mirës të përbashkët”.

Pas rënies së totalitarizmit politik, sot, Papa kështu i drejtohet botës së kulturës, “ushtrimi i arsyes dhe kërkimi akademik a janë të shtrënguar – në mënyrë të hollë dhe ndonjëherë edhe jo aq të hollë – për t’u përkulur përpara presionit të grupeve të interesit ideologjik dhe ndaj thirrjeve me objektiva utilitaristike afatshkurtra apo vetëm pragmatike? Çfarë do të mund të ndodhte nëse kultura jonë do të duhej ta ndërtonte veten e vet vetëm mbi argumente të modës, me referime të pakta ndaj një kulture tradicionale intelektuale historike të vërtetë apo mbi bindje që nxiten duke bërë shumë zhurmë dhe që financohen tejet shumë? Çfarë do të mund të ndodhte nëse, në ankthin e ruajtjes së një shekullarizimi rrënjësor, të arrinte të ndahej nga rrënjët që i japin jetë? Shoqëritë tona nuk do të bëhen më të arsyeshme apo më tolerante apo më të buta, por do të jenë më të brishta dhe më pak përfshirëse dhe do të mundohen e lodhen gjithnjë e më shumë për të njohur atë që është e vërtetë, e fisshme dhe e mirë”.

Fabio Zavattaro

 titujt kryesorë

webmaster