Permbytja ne Dajç B.Bunes dhe Pentar

Shi, shi, shi për një kohë tepër të gjatë, sa askush nuk e mban mend një kohë katër mujore me reshje pandërprerë. Kjo bëri që të kishim një fillim viti plot ankth dhe frikë, sidomos për zonën tonë të Bregut të Bunës. Banorët e këtyre anëve, historikisht janë përballuar me rrezikun e përmbytjeve nga Buna, por duke qenë të tejsulmuar nga mediat e ndryshme, fillimisht pati një panik të paparë në popull. Shumë vetë kishin vetëm një mendim: të ikin për të 'shpëtuar lëkurën'. Ndërsa më pas, ndër ata që mbeten në terren, u vu re një mobilizim i lavdërueshëm vullnetar i burrave dhe grave bregabunas për mbrojtjen e argjinaturës, sikur bënin dikur me mjete fare primitive, dhe ia dolën me sukses ta përmbanin lumin brenda caqeve të veta.

I duhet thënë faleminderit Zotit, që s'bëhet ajo që njeriu mendon! U lagëm, u dëmtuam, por s'u përmbytëm. Nuk patëm asnjë viktimë në njerëz dhe dëmet materiale nuk qenë të përmasave të paralajmëruar. Pra fshatarët tanë arritën të shpëtonin jetën dhe atë çfarë kanë ndërtuar gjatë këtyre njëzet viteve punë dhe sakrifica në demokraci. Realisht zona jonë shquhet për ndërtime  banesash të reja shumë të bukura, për shtimin e blegtorisë, për sajimin e mini fermave, fidanishteve etj. Ndaj imagjinojeni vetë çdo të thotë të shohësh të kërcënuar gjithë ato që ke arritur me mund dhe djersë!

Famullia ka qenë vazhdimisht një faktor nxitës gjatë momenteve më kritike, për të qenë njerëz të shpresës dhe të angazhimit. Me shpresën në Zotin dhe me angazhimin tonë të sinqertë, mund të përballohet çdo vështirësi. Ndërsa në fazën e dytë, që është ajo e përkrahjes në rimëkëmbjen e familjeve të lagura, përsëri roli i famullisë ka qenë shumë domethënës si në evidentimin rasteve më urgjente për ndihmë, ashtu edhe në bashkimin e bazës materiale të nevojshme dhe organizimin e shpërndarjes me të rinjtë. 

Fillimisht hapëm dyert e kishave dhe të ambienteve të tjera të famullisë (Dajç, Pentar dhe Suka) për të mikpritur familjet e zonave më në rrezik, ushtarët dhe policët që ishin në gatishmëri për evakuim dhe shpëtim të popullatës. Kemi arritur të akomodonim deri në 70 persona në natë duke ofruar mundësi fjetjeje, ngrohjeje dhe ushqimi. Gjithashtu, me të rinjtë dhe motrat Engjëllore të Sh. Palit, kemi bashkëpunuar edhe me Komunën në përballimin fillestar të shpërndarjes së ndihmave të ardhura nga rezervat e shtetit.

Më pas, vetëm famullia ka mundur të asistojë deri rreth 700 familje, nga 1150 që ka gjithsej zona, me gjetje njerëzore dhe me ndihma ekonomike për familjet më të dëmtuara. Secila familje ka qenë e studiuar më vete dhe trajtuar në mënyrën më të përshtatshme të mundshme. Për sa i përket bazës materiale, dëshiroj të falënderoj me mirënjohje të thellë shumë individë dhe institucione që na kanë përkrahur në nismën tonë solidare. Ndër to do të veçoja: Imzot Angelo Massafra, Caritas Shqiptar, Caritas Sapa, Caritas Shkodër, Shoqatën Malteser, Shoqaten Kolping, Famullinë e Bushatit, Motrat e Rranxave, Motrat Vincenciane, Motrat e Dobraçit, Shoqërinë Biblike, dhe posaçërisht sjell në vëmendje kontributin shumë të vyer të Bashkësive të shqiptarëve në Detroit, të organizuar nga d. Anton Kçira, dhe atyre të NY, më në krye d. Pjeter Popaj. Falë këtyre mbështetjeve të ardhura nga njerëzit vullnetmirë, edhe ne jemi përpjekur të bëjmë më të mirën për njerëzit në nevojë, dhe vazhdojmë ta bëjmë ende. Por realisht jemi rritur edhe ne. E kam fjalën për veten, bashkëpunëtorët e mi në famulli dhe bamirësit. Kam bindjen se bëhet më i pasur kush jep, se kush merr.

Pas kësaj panorame të shkurtër të përballimit të emergjencës, më lejoni të bëj një përsiatje: kjo ishte një përmbytje, apo një provë?

Nuk e di në ishte një provë e Zotit, por me siguri ishte një sinjal se Ai na ka mbushur me bekim kur na ka falë lumin Buna, dhe është e nevojshme që ta shohim atë, jo vetëm për rrezikshmërinë që paraqet, por edhe për mundësitë shumta ekonomike që do na jepte. Bunën do ta quaja 'Nili' i Nënshkodrës sonë, për potencialin begatisë dhe gjallërisë që mbart në vetvete. Por për fat të keq, as sot në 2010, lumi Buna nuk është i shfrytëzueshëm dhe as i mirëmbajtur me argjinatura, as sa Nili i 3000 vjetëve para Krishtit prej egjiptianëve.

Po të dalësh përgjatë lumit Buna, do vëresh se nuk sheh asnjë dalje natyrale të ujit për vaditje, asnjë pompë që do të shërbente në këtë drejtim, asnjë rezervat peshku, asnjë bar, restorant, agriturizëm dhe asnjë barkë turistike nuk e sheh në këtë lumë. Theksoj edhe një herë, uji siç vjen, me shumicë e begati, kalon duke 'na lën sheden', dhe derdhet i papenguar në det.

Gjithashtu kam eksperimentuar në vehtje të parë me burrat që punonin në mbajtjen e argjinaturës, se lumi ynë Buna mund të zotërohet edhe me një lopatë dhe. Por a është e drejtë dhe e denjë për ne që ta vëmë në diskutim qoftë edhe për kushtet primitive të mirëmbajtjes së argjinaturës së Dajçit dhe katundeve tjera?

Sa i kushton qeverisë një argjinaturë e mirë (që të paktën nuk e prishin vjedullat dhe dhelprat duke bërë strofullat e tyre në të si këtë aktualen) dhe ca kanale rezervë që do të disiplinonin ujërat e tepërta në raste emergjence si kjo e sivjetshmja? Le të bëhet edhe HEC-i i Skavicës, se mirë do jetë, por pse të mos mendojmë më parë për një zgjidhje më afatafërt dhe me një kosto fare të vogël, që e shpëton zonën tonë nga rreziku i përmbytjes dhe i jep mundësi zhvillimit të agrokultorëve tonë?

Më duket se problemi ynë më i madh nuk është përmbytja, por mungesa e theksuar e mendimit dhe e vullnetit që do na bënte aktive në jetën e përditshme, dhe jo vetëm në momente të vështira. Dhe kjo për mua përbën dramën tonë të vërtetë.

Deri kur do rrimë 'haru' dhe të na zërë paniku edhe për çështjet më elementare të kësaj bote, prej lumit më të paqmë që ka Shqipëria? Deri kur s'do e 'zotërojmë' dhe kultivojmë tokën që na ka falë Zoti? Apo deri kur duhet të shohim prospektivat si kërcënim?

Për mua, kjo që ndodhi nuk ishte përmbytje, por një provë! U vumë në provë të gjithë, që nga strukturat shtetërore, shoqërore dhe fetare deri tek individët e thjeshtë. Pamë se çfarë kemi bërë, çfarë bëmë dhe çfarë duhet të bëjmë.

Ju falënderoj të gjithëve ju që na keni mbështetur në lutje dhe në bujari! Dhe ju uroj punë të mbarë të gjithëve!

Dom Marian Gega

titujt kryesore

webmaster