FAMULLIA E OBOTIT

Kisha e parë e Obotit u ndërtua me tepricat e gurëve të kishës së shën Premtes, në Shirq!

Oboti dikur

Oboti shtrihet në jug-perëndim të Shkodrës dhe është i vendosur në të djathtë të Bunës. Administrativisht i përket komunës së Oblikës, kurse etnografikisht e historikisht i përket zonës së Bregut të Bunës.

Sipas gojëdhënave, Oboti është ngritur njëkohësisht me kishën e shna Prendes në Shirq (shek. XIII-XIV). Për herë të parë emri Obot gjendet në dokumentet venedikase të shek. XV.

Sipas traditës gojore, popullimi i kësaj zone njihet para 700 vjetësh. Fiset e para, sipas gojëdhënës, ishin fiset Çemeraj e Gjekaj. Mund të ketë pasur edhe të tjerë, por që u shuan nga sëmundja e murtajës. Kështu fisi Mark Gjekaj erdhi nga Shestani, fisi Çulaj nga trevat etnike nga Mali i Zi, po ashtu edhe fisi i Koçobashve dhe fisi Pemaj, kurse ai i Bumejve nga Mirdita, etj. (shih. Gjovalin Muzhani, “Oboti” Kumbona e së diellës” nr. 12, 1994)

Oboti ka qenë qendër relativisht e re me një farë veprimtarie ekonomike. Në të kaluarën ka patur liman ose stacion lumor ku ndaleshin barkat me tonazh të madh, të cilat nuk mund t'i afroheshin qytetit, meqë prurjet e lumit Buna e kishin mbushur shtratin deri tek skela e Shirqit.

Në shekullin e kaluar ky liman ka pasur hane, depo, magazina, dyqane, qendra postale. Në Obot kanë qëndruar edhe vaporë të firmave të mëdha tregtare shkodrane, si Muzhanët, Darragjatët, etj. Më 10 gusht 1913, në Obot dhe në Anën e Malit u ngrit flamuri shqiptar pas kaq shumë vitesh robëri. Kjo ditë u kthye në një ditë feste e entuziazmi, me batare pushkësh, për banorët e vendit.

Oboti famulli

Gojëdhëna për ndërtimin e kishës së kësaj famullie tregon se, kisha e parë u prish nga turqit, të cilët e gjuajtën me top nga Berdica. Prandaj lindi nevoja që kisha të ndërtohej sërish. Kërkesën për ndertimin e saj e bëri famullitari, dom Pjetër Purati, ndërsa përgjigja nga qeveria turke për ndërtimin e kishës erdhi, kur famullitar ishte dom Gaspër Begu. Kisha e rindërtuar si dhe më parë, qe kushtuar shën Sergios dhe Shën Bakut (7 tetor), festë kjo e cila vazhdon të festohet edhe sot e kësaj dite.

Kisha e parë e Obotit u ndërtua me tepricat e gurëve të kishës së shën Premtes, në Shirq, një kishë me rëndësi historike dhe vlera arkeologjike. Pra, pasi u kryen punimet, ajo që mbeti u mbart dhe u soll në Obot, duke përfituar edhe nga afërsia e këtyre dy fshatrave. Për këtë ka mbetur në formë gojëdhëne shprehja: “E patët 'baft' ndërtimin e kësaj kishe”.

Kjo trevë, Oboti dhe Shirqi, sipas traditës, në të kaluarën si vend mjaft mirë i banuar, përveç kishës qendrore, kushtuar martirëve sirianë, Shën Sergios (Shirqit ) e Shën Bakut dhe rrënojave të kishës së Shna Premtes, kishte edhe 30 kishëza apo kapela pranë varrezave. Me rastin e vizitës së relatorit të Selisë së Shenjtë, dom  Stefan Gasparit, Oboti, si famulli, në vitin 1671 kishte 28 shtëpi me 350 frymë. Më vonë, sipas ipeshkvit të Shkodrës,  Imzot Palë Kamsit, në vitin 1745, shënohet se Oboti kishte 28 shtëpi me 179 frymë (duke përfshirë edhe Sarreqin me 6 shtëpi e 49 frymë). Regjistrimet e vitit 1916 për lagjet Obot e Sarreq kanë dhënë shifrat: 282 katolikë.

Sipas një kronike të vitit 1944, në të cilën ndër të tjera bëhej një përshkrim i shkurtër i kësaj famullie, regjistrat e Pagëzimit fillojnë me datë 6 tetor 1821 dhe famullia është përbërë nga katër katunde: Obot, Shirq, Muriqan e Oblikë. Oboti gjithnjë në të kaluarën ka lutur Shën Sergjin e Shën Bakun martirë, të cilëve u është kushtuar kisha, kurse  si ndrarje zonale kjo famulli,  ka shkuar me dekanatin e Bushatit.

Rendi i famullitarëve

 Gjatë së kaluarës, në dokumente të ndryshme përmenden emrat e  famullitarëve, duke filluar nga viti 1660 deri në vitin 1665 dhe 1821 deri 1859 e në vazhdim si, dom Gjon Pokezit, dom Nikollë Grabenskit, Mikel Vakaj (Vacagni), dom Gaspër Shirqi, dom Zef Krasniqi, dom Filip Kryqi, (Cherucci) dom Mark Ivasja, dom Pashko Klari, dom Mhill Naraçi, dom Tomë Volaj, dom Gjon Gera etj.

Në kujtesën e të moshuarve ende sot ruhen emra të famullitarëve të tjerë, të cilët kanë shërbyer në këtë famulli. Si të tillë ata kujtojnë: dom Mark Shllakun, fillimisht në Trush e më vonë në Velipojë, dom Ndoc Nikën, dom Gjon Gjergjin, dom Dedë Malën, dom Pjetër Grudën, dom Martin Trushin e dom Mikel Beltojën, të cilët qëndruan këtu deri në vitin 1967, vit kur u mbyll kisha.

Ngjarjet e vitit 1967

Edhe në Obot kufizimi i veprimtarive fetare zyrtare u bë më 18 mars të vitit 1967. Një i moshuar, i quajtur Shtjefën Paloka, ndonëse i sëmurë dhe në shtrat, u ngrit dhe shkoi për t'ia thënë këto fjalë atyre që po kryenin këtë akt të shëmtuar: “Çka ju ka ba more ju vraftë Zoti. Kjo asht shtëpia e Zotit dhe prapë do të ndërtohet...”.

Pas mbylljes së kishës, edhe këtu objektet e kultit u keqpërdorën duke u kthyer në shtëpi apo vatra kulture, shkolla, zyra të kooperativave bujqësore, etj. Këtë e pohojnë sot banorët të cilët i jetuan ato vite. Pra, nga viti 1967-1979 kisha ka shërbyer si shtëpi kulture, kurse zyra famullitare si shkollë fillore. Të mos harrohet se pranë zyrës famullitare ka funksionuar për një kohë të gjatë edhe Lokaliteti, ndonëse ai nuk ishte i vendosur plotësisht në territorin e kishës, por në afërsi të tij. Ekzistenca e tij, organizimi i mbledhjeve të shumta, nuk mund të mos dëmtonin ndërtesat e kishës, të cilat nuk mirëmbaheshin dhe as nuk ruheshin aspak. Është për t'u vënë në dukje se besimtarët ruajtën një fe të gjallë edhe gjatë viteve që Kisha qëndroi e mbyllur. Edhe në këtë famulli shumë klerikë bënë shërbesa fetare në mënyrë të fshehtë.

Përveç tërmeteve politike që e goditën këtë famulli, mbetet për t'u shënuar edhe tërmeti natyror i datës 15 prill 1979, i cili e goditi rëndë këtë famulli dhe famullitë përreth. Duke qenë se toka e kësaj famullie është e rrethuar nga ujërat e lumit Buna dhe se shumë shtëpi ishin të pagarantuara për lëvizje sizmike, u dha urdhëri që krejt fshati të shpërngulej dhe të dilte në fshatin Oblikë, duke ndërtuar kështu një fshat të ri me emrin “Obot i Ri”. Në gazetën “Jeta e re” dt. 25 prill 1979, ndër të tjera në rubrikën e datës 17 tetor 1979, shkruan: “... Pranë qendrës së Oblikës u ngrit në më pak se 5 muaj fshati Obot i Ri, me 90 shtëpi të reja e objekte social-kulturale. Me datën 15 tetor 1979 u organizua një miting i madh”

Rihapja e kishave në vitin 1990

Rihapja e kishave në vitin 1990, pjesën dërmuese të besimtarëve e gjeti në fshatin Obot i Ri. Meshtarët që e kishin nën mbikqyrje këtë famulli i kryenin shërbesat fetare jo në një kishë të vërtetë, por në një ndërtesë tjetër. Kështu vazhdoi puna deri në vitin 1994, kur u mendua për ndërtimin e kishës së re. Në themelet e kishës së vjetër meshën e kremtoi Atë Toma. Puna për ndërtimin e kishës së re (e treta për nga radha) filloi më 11 gusht 1994. Te kisha e vjetër e shën Baftit, ku u hodhën themelet e kishës së re (24 x 10), u zbuluan themelet e mëparshme, të cilat kishin këto përmasa 19 x 70, me dy kolona ku ishte altari. Kisha, sipas dëshmitarëve ishte 5-6 m e lartë, ndërsa kambanarja ishte 18 m e lartë, me 3 kambana, tingulli i të cilave dëgjohej deri 10 km larg.

Në këtë ditë, famullitari i Dajçit të Bregut të Bunës, dom Gjergj Simoni, i cili kishte në vartësi edhe Obotin, së bashku me dom Luigj Kçirën, kremtuan Meshën e shenjtë dhe bekuan edhe gurin e parë të kishës së re. Në këtë kremtim qenë të pranishëm një numër i madh besimtarësh dhe të rinjsh të ardhur nga Belgjika. Përqafime, përshëndetje e shtrëngime duarsh. Ndërmjetësimin me të rinjtë belgë për financim, e bëri zoti Vlash Tomë Çukaj, banues në Belgjikë. Duke bashkërenditur punën së bashku me Këshillin e kishës, ku u dallua veçanërisht zoti Rrok Hila, u arrit që puna e filluar të vazhdojë pa ndërprerje deri në përfundimin e saj të plotë më 15 gusht 1998, kur u bë bekimi i kishës së re.

Kisha e re

15 gusht 1998

Pas një punë të lodhshme dhe të gjatë, në këtë famulli u organizua inaugurimi i kishës se re. Në këtë gëzim morën  pjesë,  Arqipeshkvi i Shkodrës, Shkëlqesia e Tij Imzot Angelo Massafra, famullitari i Obotit, i Muriqanit dhe i Shirokës dom Mario Baglio, dom Natale Mantovani, dom Rolando Reda, famullitari i Dajçit të Bregut të Bunës, dom Gjergj Simoni, si dhe shumë klerikë të tjerë të ardhur nga Italia e shumë e shumë të tjerë. Pasi u bë bekimi i mureve të jashtme të kishës, kryeplaku i kishës zoti Gac i dorëzoi Arqipeshkvit çelësin e kishës, i cili pasi preu shiritin e përurimit, hapi kishën dhe ftoi besimtarët për të marrë pjesë në Meshën e shenjtë. Pastaj u vazhdua me bekimin e mureve brenda dhe me atë të altarit të ri. Gjatë homelisë Shkëlqesia e tij mes të tjerave tha: “Edhe unë desha ta falënderoj Zotin për mundësinë që të marr pjesë në gëzimin që ndieni ju të gjithë sot, në këtë ditë të shënuar të të Ngjiturit të Zojës në qiell. Ju duhet të jeni të gëzuar, sepse keni një kishë dhe një famullitar, që jo të gjitha famullitë e tjera i kanë. Prandaj duke e përfunduar do të bëj urimin për një Kishë të bashkuar, në emër të Zotit”.

Bashkë me Zotin besimtarët falënderojnë edhe dom Marion e dom Natalen, për mundësinë dhe ndihmën që dhanë për përfundimin e kishës. Kur u bekua kisha ishin 799 besimtarë.

Tani që pjesa më e madhe e besimtarëve është kthyer në truallin e vjetër, Oboti ka kishën e vet të re. Për ata që ende nuk kanë mundur t'i rindërtojnë shtëpitë e reja në Obotin e Vjetër, famullitari përsëri shërben në ndërtesën e sajuar që ndodhet në Obotin e Ri.  Sot, në dy Obotet ka 120 familje me rreth 500 besimtarë dhe shërbimet fetare kryhen nga, Atë Giuseppe De Guglielmo dhe Rolando Reda.

Atë Giuseppe De Guglielmo

Atë Rolando Reda.

maj -qershor 2005

webmaster